Eén God voor iedereen

In het Duits heeft het boek de titel ‘Ein Gott für alle’ en dat maakt eigenlijk beter duidelijk wat Parzany beoogt dan de Nederlandse titel. De belangrijkste vraag die hij stelt is hoe je als christen mensen die een ander geloof aanhangen op een respectvolle en tegelijk vrijmoedige manier kunt benaderen. Hij richt zich daarbij hoofdzakelijk op moslims, en in mindere mate op hindoes en boeddhisten. Telkens is de ondertoon van zijn betoog de uitnodiging die God in Jezus doet aan alle mensen. Dat moet christenen bewegen om mensen met een ander geloof open en vriendelijk tegemoet te treden, en niet om angst te laten regeren. Maar het vraagt ook om het lef om Jezus als heer en verlosser te belijden.

Geloofsvragen

Voor dat laatste voelt Parzany zich genoodzaakt eerst wat kritische noten te kraken over de moderne, schriftkritische en postmoderne tijdgeest. Daarbij noemt hij met name de gedachte dat in alle geloofsovertuigingen wel iets van de waarheid schuilt, maar dat de waarheid zelf niet te kennen is. Dat idee ligt weer onder de overtuiging die tegenwoordig ook bij veel christenen leeft, dat Jezus niet de exclusieve toegangsbron tot God kán zijn.

Parzany kan daarmee worden geschaard in de lange, en gestaag groeiende, lijst van orthodox-protestantse auteurs die het christelijk geloof willen verdedigen. Net als bijvoorbeeld Tim Keller en Dinesh D’Souza (zie de recensies [hier] en [hier] van Young Beyond, onze jong volwassenen groep) wil hij laten zien dat het geloof in Jezus als van God gezonden verlosser van de mensheid best goed verdedigbaar is. Meer dan Keller en D’Souza kiest hij voor een benadering die op bijbelteksten is gebaseerd. Dat is zowel een sterkte als een zwakte.

Sterk, omdat hij de aandacht richt op wat de waarheids- en exclusiviteitsclaims van Jezus die in de Bijbel zijn terug te vinden. Zwak, omdat hij daarmee naar mijn idee te gemakkelijk over een aantal vragen en maatschappelijke ontwikkelingen heen stapt. Aan het postmodernisme gunt hij welgeteld vier alinea’s die hij start met de opmerking “Met zegt dat de postmoderne tijd voorbij is” (p. 21) en die resulteren in de opmerking dat als postmodernen beweren dat er geen voor iedereen bindende waarheid bestaat, zij met die bewering zelf in de knel komen.

Een ander lastig punt is dat Parzany er vanuit lijkt te gaan dat het afzwakken van waarheids- en exclusiviteitsclaims in de huidige westerse samenlevingen vooral een knieval is om in redelijke harmonie met andersdenkenden te kunnen samenleven. Klopt misschien maar gaat volledig voorbij aan de werkelijke verwarring die mensen kunnen ervaren in een wereld die op levensbeschouwelijk gebied een enorm divers aanbod heeft. Hij merkt (p. 35) wel op dat kiezen moeilijk wordt, maar besteedt geen aandacht aan de existentiële twijfel die zo’n grote diversiteit bij mensen kan oproepen.

Jezus: uniek en toch voor iedereen

Waar Parzany zich van een sterkere kant toont, is in het weerleggen van de gedachte dat de uniciteit van Jezus alleen maar tot intolerantie tussen mensen kan leiden. Hij erkent dat de praktijk vaak genoeg anders uitpakt, schuwt daarbij geen zelfkritiek en laat zich meermaals negatief en verontschuldigend uit over de intolerantie en vervolging die door toedoen van christenen door de eeuwen heen wél is ontstaan. Dat is niet goed te praten, maar valt ook niet te rijmen met de uniciteit van Jezus als van God gezonden messias voor alle mensen – niemand uitgezonderd. Wie de uitspraken van Jezus in de Bijbel goed bestudeert, vindt, zo stelt Parzany, juist een hele diepe vorm van tolerantie ten aanzien van anderen (p. 88-89):

“Jezus neemt op de koop toe dat Hij niet begrepen, bespot, gefolterd en gedood wordt. Hij is in de diepste zin van het woord tolerant. Het Latijnse woord ‘tolerare’ betekent verdragen, verduren. De tolerantie van Jezus komt voort uit zijn liefde voor de mensen. Tolerantie zoals wij die sinds de Verlichting in Europa kennen, heeft een andere basis. [...] Omdat de waarheid uiteindelijk niet te kennen is, loont het niet daarover met elkaar te strijden. Tolerantie veronderstelt dan het afzien van de laatste waarheid. Een dergelijke tolerantie is Jezus volkomen vreemd.”

Het geloofsgesprek

Gewapend met een reeks argumenten om de uniciteit van Jezus te verdedigen arriveert Parzany, die een wat merkwaardig gevoel voor structuur heeft, na 127 pagina’s bij hoofdstuk 2. (Het hele boek telt maar vier hoofdstukken, in afnemende lengte.) Daarin gaat hij in op de islam en in het bijzonder op de koranversen die over Jezus gaan. Daarbij blijft hij bij de kern en tegelijk het grootste twistpunt in de geloofsgesprekken tussen christelijk geloof en andere godsdiensten: de persoon van Jezus. Telkens licht hij toe hoe een christen in gesprek met een moslim kan reageren.

Parzany, die in de jaren zestig in de Lutherse kerk in Jeruzalem werkte, neemt daarbij steeds een open houding aan. Hoewel hij de verschillen tussen christelijke en islamitische uitspraken over Jezus de nodige aandacht geeft (zoals de ontkenning dat Jezus aan het kruis stierf, de positionering van Jezus enkel als profeet) wijst hij voortdurend ook op de overeenkomsten. Die zullen eerder openingen bieden voor een gesprek, dan de verschillen. Maar telkens is Parzany ook standvastig: Bijbel en koran laten niet dezelfde Jezus zien.

Parzany laat zien wat op papier vaak makkelijker is dan in de praktijk: de tolerantie van Jezus uitleven in het gesprek met andere geloven. Dus niet vervallen in afwijzing of veroordeling van de ander, maar ook geen water bij de wijn doen en gaan relativeren. Dan mag de liefde de werkelijke grond zijn voor tolerantie.

O ja, de oosterse religies

Parzany besteedt in het laatste deel van het boek nog aandacht aan verschillende hindoeïstische en boeddhistische stromingen. Toch krijg je daarbij het gevoel dat het een soort aanhangsel is – net als deze alinea. Handig als zeer korte introductie, maar weinig verdiepend ten opzichte van de rest van het boek.

Open einde

Verwacht bij Parzany geen uitgebreid notensysteem met literatuurverwijzingen of diepgravende analyses. Het boek is duidelijk bedoeld voor een lezerspubliek met weinig tot geen achtergrondkennis van de islam en oosterse religies. Parzany veronderstelt wel een beetje kennis van het christelijk geloof. Zijn toon is, voor een spreker met een stijl die sterk doet denken aan Amerikaanse televisie-evangelisten, verrassend rustig. En hoewel hij zich niet schaamt om Jezus als Gods Waarheid en unieke Zoon te verdedigen, laat hij wel ruimte voor het mysterie. Niet alle vragen worden door Parzany beantwoord. Op de vraag waarom God handelt zoals hij handelt wil Parzany geen sluitend antwoord geven. Over deze en andere vragen zegt hij (p. 230): “We zullen het antwoord vinden wanneer we Hem na de opstanding in Gods nieuwe wereld zullen kennen zoals Hij is. God is ons in Jezus echter zo nabij gekomen dat we Hem Vader mogen noemen. Hij heeft ons niet alleen een wet geopenbaard, maar zijn hart getoond.” Dat is wat christenen in geloofsgesprekken in de multiculturele samenleving altijd naar voren mogen brengen.

Ulrich Parzany

Ulrich Parzany is Duits theoloog en voorzitter van de Duitse afdeling van de YMCA. Hij volgde een opleiding tot Luthers predikant en werkte enige tijd in Jeruzalem. Hij werd vooral bekend door ProChrist, grote evangelisatie-acties die nog steeds plaatsvinden, en waarbij hij hoofdspreker is.

Ulrich Parzany (2009) Er is één God… Getuigen van Christus in een multireligieuze samenleving. Amsterdam: Ark Media. 236 pagina’s. ISBN 978 90 33818 96 7

Slimmerds en gelovigen

Voor wie Keller net heeft gelezen komt D’Souza met zijn betoog keihard binnen. Heel anders dan Keller, in wiens verhaal duidelijk de sporen zichtbaar zijn van preken die hij over de betreffende onderwerpen heeft gehouden, is D’Souza een debater die een felle toon niet schuwt en nu en dan frontaal de aanval inzet. Hij uit zich controversieel – op het irritante af, niet anders dan zijn opponenten.

Net als Keller is D’Souza erop uit het christelijk geloof te verdedigen tegen de stelling dat geloven achterlijk is. En net als Keller voelt hij zich daartoe vooral aangespoord door de scherpe kritiek die vooraanstaande atheïsten (zichzelf ‘brights’, zoiets als slimmerds of verstandigen, noemend) zoals Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens de laatste jaren op het geloof hebben geuit. Maar hij legt de accenten anders. Keller spreekt een gehoor aan dat sceptisch, maar welwillend tegenover het christendom staat en dat worstelt met vragen over de inhoud van het christelijk geloof. Bijvoorbeeld, waarom laat een liefdevolle God het lijden toe? D’Souza beweegt zich meer in het spanningsveld tussen wetenschap en geloof. Zijn inzet is om de atheïstische denkbeelden te weerleggen dat wetenschap en geloof radicaal tegenover elkaar staan. Als politiek debater is hij daarbij soms heel uitgesproken in zijn mening, op andere momenten juist mild en kritisch naar zichzelf toe, maar over het algemeen in elk geval heel direct. Zo laat hij in de introductie al weten dat “…mocht u zich afvragen of dit boek een uitnodiging tot bekering is: dat is het inderdaad”.

De benadering van D’Souza

Daar gebruikt hij 26 hoofdstukken voor, waarmee hij zichzelf toch wat overvraagt. Er zijn te veel vragen en kritiekpunten die hij wil behandelen. Zo wil hij hard maken dat, hoewel atheïsten graag anders doen geloven (sic!), het christendom aan de basis heeft gestaan van veel instituties en waarden die tegenwoordig graag als seculiere verworvenheden worden gezien: de scheiding tussen kerk en staat, het idee van menselijke gelijkwaardigheid, de basis van de moderne wetenschap, en zelfs het begrip ’seculier’ zelf. Gaat dat volgens D’Souza om het atheïstische ontkennen van een positieve invloed van het christelijk geloof op de wording van onze (westerse) samenlevingen, vervolgens pakt hij ook een aantal beschuldigingen over vermeende negatieve invloeden van het geloof aan. Zoals de veelgehoorde stelling dat geloof of religie de grootste bron is van oorlog en gewelddadig conflict. Juist het atheïstisch gedachtegoed heeft volgens de cijfers van D’Souza het grootste aantal slachtoffers gemaakt – zowel in oorlogs- als in vredestijd. In het laatste deel van het boek volgt dan nog een beschouwing van moraliteit. In het allerlaatste stukje pakt D’Souza nog iets mee van de inhoud van het christelijk geloof.

Debat tussen Dinesh D’Souza en Christopher Hitchens and Dinesh D’Souza (Katholieke Univeristeit Boulder).

Al met al: veel, veel, veel. Ondanks de enorme kennis die D’Souza aan de dag legt van klassieke en hedendaagse natuurwetenschappers, filosofen, historici, theologen, sociologen en psychologen, gaat zijn betoog soms zo snel dat je als lezer toch het gevoel krijgt dat er af en toe iets mist. Dat is voer voor de tegenspelers. Veelvuldig schrijft D’Souza in de trant van “nu we bewezen hebben dat…” of “nu we gezien hebben dat…”. Overigens gaat het daarbij bijna nooit – en D’Souza stelt dat herhaaldelijk – om bewijzen dat het christelijk geloof gelijk heeft, maar om argumenten waarom het niet zo gek is om in God te geloven. Dawkins diagnose dat geloof een psychische aandoening is rammelt aan alle kanten, dat probeert D’Souza duidelijk te maken.

De hamvraag

Zijn strategie is hoofdzakelijk om lezers duidelijk te maken dat ook seculier of atheïstisch denken gestoeld is op vooronderstellingen die voor een deel nooit bewezen kunnen worden met de middelen waar de wetenschap zich van kan bedienen. Dat is dezelfde route als die Keller volgt, en die hout snijdt – ook al zullen overtuigde atheïsten daar anders over blijven denken. Regelmatig zoekt D’Souza daarbij de afschuw van geloof op die bij veel van zijn opponenten bestaat. Daarmee raakt hij steeds aan een vraag die iedereen alleen voor zichzelf kan beantwoorden: kan ik überhaupt open staan voor de gedachte dat er een aboslute (persoonlijke) autoriteit over mij zou bestaan. Dat raakt aan de kern, en dat is ook het goede moment om bij Keller verder te lezen, want dan wordt de vraag relevant of het redelijk is te veronderstellen dat zo’n autoriteit te vertrouwen is.

Dinesh D’Souza (2009) Het christendom is zo gek nog niet. Nieuw Amsterdam Uitgevers.

Tijdens de Young Beyond avond in maart ging het over de vraag welke betekenis de zondagse viering heeft voor de rest van de week. Dat was uiteraard een veel te ruim thema. En daarom houden we het thema nog even vast, maar met hele specifieke subthema’s. De preek is het eerste subthema. Bij protestanten vormt de preek het hart van de eredienst, hoewel die plek bij Lutheranen eigenlijk toebedeeld wordt aan de lezingen uit de Bijbel. Maar ook als de schriftlezingen voorop komen, neemt de uitleg en verkondiging van de gelezen teksten een centrale plaats in.

Aansprekend preken is echter helemaal niet eenvoudig of vanzelfsprekend. Vraag het de predikant. Die heeft te maken met een publiek met uiteenlopende voorkeuren, verwachtingen en ideeën. Maar bovenal heeft de voorganger te maken met het Woord, dat via de preek dicht bij de mensen moet worden gebracht.

Hoe dat gebeurt, daarin is veel variatie mogelijk. De preek heeft zeer uiteenlopende gedaanten. In veel traditionele protestantse kerken spreekt de predikant vanaf de preekstoel (kansel). In Evangelische en Pinkstergemeenten is er vaak een podium waarop de spreker vrij heen en weer beweegt. Soms wordt er gebruik gemaakt van een beamer om foto’s, filmmateriaal of gewoon bulletteksten weer te geven. Soms staat één bepaalde passage uit de Bijbel (een zogeheten perikoop) centraal, en soms gaat een spreker in vogelvlucht de hele Bijbel door.

Maar de preek is vaak eenrichtingsverkeer. Daar werd bij Young Beyond al eens op gereageerd. En in april gaan we dat samen verder uitdiepen. Welke vorm van preken past bij de Young Beyond generatie? Kan de ‘oude vorm’ nog? Of zoeken de jonge volwassenen naar nieuwe vormen?

Young Beyond, 23 april 2009 in de Consistorieruimte achter de kerk. Inloop vanaf 20:00 uur. Programma start om 20:30 uur.

Geloven is iets voor op zondag. Althans, zo lijkt de praktijk tegenwoordig vaak te zijn. Zeker bij de jongere generaties. Vreemd eigenlijk dat het zo gelopen is, want de eerste christenen kwamen weliswaar regelmatig bijeen (lees de eerste hoofdstukken van Handelingen er  eens op na), maar waren vooral de hele week door met geloof bezig. Paulus heeft het herhaaldelijk over een levenswandel en leefstijl die volledig voortvloeit uit het geloof.

Al eerder kwam het bij Young Beyond ter sprake. En toen was iedereen het er wel over eens dat die stelling dat ‘geloven iets voor zondag is’ te scherp geformuleerd is. Geloven is ook door de week belangrijk, en iedereen had wel zijn of haar eigen verhalen over hoe geloof al dan niet een plek kan krijgen in het leven van alledag. (Zie ook Christen zijn op je werk.)

Maar welke betekenis hebben de diensten op zondag daarbij? Wat neem je mee of hoop je mee te nemen uit een kerkdienst en kun je inbrengen bij je werk en je leven? De een vindt het een exclusief moment in de week. De ander een oplaadmoment. Een derde beleeft de zondagse viering als de start van de week. Weer een ander juist als afsluiting. En een enkeling heeft er misschien helemaal geen idee of gevoel bij. Bij Young Beyond in maart 2009 ging het over de betekenis van de zondagse viering voor het geloof door de week. We wisselden eigen ervaringen uit, keken naar ervaringen van anderen en spraken over de opzet van de diensten in onze kerk.

Op zoek naar meer info? Start eens hier:

• Dertigers reeks in het Friesch Dagblad. Aantal interviews en artikelen uit 2007: [1] [2] [3]
• Tussen navolging en verveling. Blogpost op ‘Zoekend Geloven’. Wordt het christelijk geloof te gemakkelijk gemaakt voor de jongere generaties? (januari 2008)
• Twintigers botsen op imago kerk. Artikel uit het Nederlands Dagblad, n.a.v. PKN studiebijeenkomst ‘Het gat in de kerk’ (mei 2007).
• Kerk in Amsterdam: wel middagdiensten, maar dan anders. Artikel uit het Nederlands Dagblad over nieuwe vormen van middagdiensten (januari 2007).
• Amsterdamse kerken weten het tij te keren. Artikel over initiatieven tot kerkvernieuwing door jongvolwassenen in Amsterdam (oktober 2006).
• Waar moeten ze het zoeken? Alweer wat ouder onderzoek over zingeving en religie onder jongvolwassenen (2002) [pdf-bestand].

Door de eeuwen heen is de Apostolische Geloofsbelijdenis voor christenen een eenvoudige samenvatting geweest van de kernpunten van het christelijk geloof.

Maarten Luther vond de Apostolische Geloofsbelijdenis van onschatbare waarde voor christenen. In zijn Kleine Catechismus uit 1529, zeg maar zijn inleiding en uitleg van het christelijk geloof voor de ‘gewone man’, besteedt hij in het tweede hoofdstuk aandacht aan de inhoud van de Apostolische Geloofsbelijdenis. De Duitse tekst is onder meer hier en hier beschikbaar op internet. Nederlandse vertalingen zijn schaars; hier onder volgt onze versie:

Tweede Hoofdstuk: Het geloof

• Het eerste artikel: Over de schepping

Ik geloof in God de Vader, de Almachtige, Schepper van hemel en aarde.

Wat wordt daarmee bedoeld?

Ik geloof, dat God mij en alle schepselen gemaakt heeft, mij lichaam en ziel, ogen, oren, en alle ledematen, verstand en alles wat mij nut brengt gegeven heeft en steeds onderhoudt; daarbij kleding en schoenen, eten en drinken, huis en haard, vrouw en kind, akker, vee en alle goederen geeft. Dat Hij mij rijkelijk en dagelijks verzorgt met alles wat nodig is voor lichaam en leven, mij tegen alle gevaar beschermt en voor alle onheil behoedt en bewaart. En dat alles uit pure vaderlijke, goddelijke goedheid en barmhartigheid, zonder dat ik het verdiend heb of waardig ben. Voor dat alles moet ik Hem danken en loven, en dienen en gehoorzamen. Dat is zeker waar.

• Het tweede artikel: Over de verlossing

En in Jezus Christus, zijn eniggeboren Zoon, onze Here; die ontvangen is van de Heilige Geest, geboren uit de maagd Maria; die geleden heeft onder Pontius Pilatus, is gekruisigd, gestorven en begraven, neergedaald in de hel; op de derde dag opgestaan uit de doden; opgevaren naar de hemel, en zit aan de rechterhand van God, de almachtige Vader; van daar zal Hij komen om te oordelen de levenden en de doden.

Wat wordt daarmee bedoeld?

Ik geloof dat Jezus Christus waarachtig God is, van de Vader in eeuwigheid geboren, en ook waarachtig mens, geboren uit de maagd Maria. Hij is mijn Heer, die mij, als verloren en verworpen mens, verlost heeft, verworven, bevrijd van alle zonden, van de dood en van de aanspraak van de duivel. Niet met goud of zilver, maar met zijn heilige, dure bloed en met zijn onschuldig lijden en sterven. Zodat ik daardoor van Hem ben en in zijn rijk onder hem leef, en Hem dien in eeuwige gerechtigheid, onschuld en zaligheid, net zoals Hij is opgestaan uit de dood, leeft en regeert in eeuwigheid. Dat is zeker waar.

• Het derde artikel: Over de heiliging

Ik geloof in de Heilige Geest. Ik geloof een heilige, algemene, christelijke kerk, de gemeenschap van de heiligen; vergeving van de zonden; opstanding van het lichaam; en een eeuwig leven. Amen.

Wat wordt daarmee bedoeld?

Ik geloof, dat ik niet door eigen verstand of eigen kracht in Jezus Christus, mijn Heer, geloven of tot hem komen kan, maar dat de Heilige Geest mij door het evangelie geroepen heeft, mij met zijn gaven inzicht heeft gegeven, en mij heeft geheiligd en doet standhouden in het ware geloof. Net zoals Hij de hele christenheid op aarde roept, verzamelt, verlicht, heiligt en in Jezus Christus doet standhouden in het ware, enige geloof. In welke christenheid Hij mij en alle gelovigen dagelijks alle zonden rijkelijk vergeeft en op de jongste dag mij en alle doden zal opwekken, en mij met alle gelovigen in Christus eeuwig leven geven zal. Dat is zeker waar.

Heel interessant ook, zijn de reacties die onder het artikel staan. Zo komt ene Bert met een argument dat tegenwoordig veel wordt gebruikt: geloof moet maar in het privédomein blijven, “waar het thuishoort”. Het is tekenend voor de plek die door velen aan geloofsvragen en geloofsovertuiging in onze ‘postmoderne’ maatschappij wordt toegedicht. Hoe lastig is het soms om uit te leggen dat het christelijk geloof geen individuele zaak is, en ook niet beperkt is tot het naar de kerk gaan op zondag…

Lees het artikel uit Intermediair

Zie ook:

Bedrijfsgebed

Getuigen als levensstijl

Dossier Geloof & Werk (CV.Koers)

Alpha op de werkplek

Geloven op maandag

Tim Keller

Tim Keller is in de Verenigde Staten een fenomeen. De kerk waar hij voorganger van is (Redeemer Presbyterian Church) trekt elke zondag een paar duizend bezoekers, en ook door de week draait de kerk op volle toeren. Maar wat vooral zo bijzonder is, is dat kerk midden in de relatief onkerkelijke Big Apple staat en vooral een doelgroep weet te bereiken die andere kerken nauwelijks nog weten te interesseren voor het christelijk geloof: jonge hoogopgeleide singles en stellen.

In Nederland is Keller vooral ontdekt in reformatorische kringen (zo publiceert het sterk reformatorisch getinte opinieblad CV.Koers elke maand een preek van Keller). Dat is te begrijpen, want Keller staat te boek als predikant in de gereformeerde traditie. Maar hij komt van Lutherse huize, en die invloed is merkbaar in de talrijke verwijzingen naar Luthers denkbeelden in zijn preken en toespraken. Wat dat betreft is het vreemd dat Keller in Lutherse kringen nog niet zo ontdekt is.

Introductie op The Reason for God/In alle redelijkheid van Tim Keller.

Misschien dat dat verandert met de Nederlandse vertaling van zijn boek ‘The reason for God’. In het Nederlands heeft het boek de titel ‘In alle redelijkheid: Christelijk geloof voor welwillende sceptici’ meegekregen. Keller laat in het boek iets zien van de manier waarop hij de jonge, kritische, hoogopgeleide en vrijgevochten New Yorkers toch voor het christelijk geloof weet te interesseren.

Zeven bezwaren

Keller behandelt in het eerste deel van het boek een zevental lastige vragen die vaak tegen het christendom worden aangevoerd. Zoals, kan een liefdevolle God mensen naar de hel sturen? Waarom laat God het lijden in de wereld toe? Het kan toch niet zo zijn dat er maar één ware religie is? Keller maakt er geen geheim van dat hij schrijft vanuit een orthodoxe optiek, en de manier waarop hij dat doet siert hem. Hij probeert de dialoog met zijn sceptische lezer aan te gaan, alsof hij op papier de discussies nog eens dunnetjes overdoet die hij de afgelopen tientallen jaren ongetwijfeld herhaaldelijk ‘face-to-face’ gevoerd heeft.

Daarbij zoekt hij voortdurend naar redelijke, verstandelijke argumenten die er meestal mee beginnen om de scepticus uit te dagen over zijn eigen (onbewuste) overtuigingen na te denken. Denken dat er geen God is, is ook een geloofsovertuiging, zo herhaalt Keller meermaals.  Ondertussen laat hij merken een groot liefhebber te zijn van hedendaagse filosofen en goed op de hoogte te zijn van de argumenten die in atheïstische en seculiere kring de rondte doen. Het boek is dan ook deels een reactie op ‘The God delusion’ van Richard Dawkins.

De boodschap van het evangelie

In het tweede deel van het boek vindt Keller dat het na verdediging tijd is om de kern van het christelijk geloof uit te leggen. Met gemak, maar tegelijkertijd met grote zorg, laat hij kernbegrippen uit het christelijk geloof uit zijn pen komen. Volstrekt anders dan bij de Nederlandse 10 geloofsvragen, is Keller ervan overtuigd dat de boodschap van het evangelie ook vandaag met dezelfde symbolen en woorden het best tot haar recht komt, als eeuwen geleden. Hij wil mensen  vraag én antwoord aanreiken, anders dan alleen de vraag. Dat postmoderne mensen daar niet van gecharmeerd zouden zijn, dat beseft hij al te goed. Daarover heeft hij juist in het eerste deel van het boek geprobeerd ‘in alle redelijkheid’ een gesprek te voeren. Een uitdagend boek voor zowel christenen als niet-christenen. Maar wel vooraan beginnen!

Voor wie Keller op zijn best wil meemaken, zijn de audio-opnamen van de bij het boek horende preken een absolute must. Ze zijn weliswaar in het Engels, maar voor wie dat geen probleem is, zijn Kellers preken nog een tikje duidelijker en overtuigender dan zijn boek.

Webbronnen bij het boek van Tim Keller

Officiële website bij het boek
Redeemer Presbyterian Church
Audio: preken bij het boek
Nederlandse recensie in het Fries Dagblad

Zie ook:

• Apologetiek.org (Nederlands)
• Stichting Europese Apologetiek (Nederlands)
• Christelijke begrippen
• Apologetics.org (Engels)

Het project ‘10 geloofsvragen’ is opgestart door de Kloosterkerk in Den Haag, een protestantse gemeente in de vrijzinnige hoek. In de toelichting op het project schrijven de initiatiefnemers dat “de taal van de Heidelberger (oorspronkelijk uit 1563) sterk verouderd is en de gebruikte beelden niet altijd meer even goed worden begrepen, [daarom] hebben wij geprobeerd deze vragen opnieuw te verwoorden.”

Zie ook:

De Heidelbergse Catechismus

Korte geschiedenis van de Heidelbergse Catechismus

Dat de vragen inderdaad actuele geloofsvragen zijn, daarover was de Young Beyond groep het wel eens. De vragen zorgden bovendien voor een goede discussie. Daarbij wisselden de reacties op het project van de Kloosterkerk sterk. Sommige aanwezigen konden zich niet vinden in het weglaten van traditioneel christelijke noties als ‘Christus’, ‘vergeving’ en zelfs ‘God’. Anderen zagen in deze moderne vraagstelling juist weer een wat verkapte manier om te evangeliseren. Ook werd opgemerkt dat de reacties op de site van de Kloosterkerk grofweg in twee groepen vallen: aan de ene kant mensen die juist met een christelijk idioom antwoord geven op de vragen, en aan de andere kant kennelijke ‘ietsisten’. Blijkbaar wordt het project nog niet zo sterk bezocht door mensen die een andere wereldgodsdienst aanhangen.

Wie zelf de 10 vragen, de ideeën achter het project, en de antwoorden wil bekijken, kan terecht op www.10geloofsvragen.nl