Felicitaties aan de documentairemakers van AMFI ’66 uit Hillegom! De korte documentaire die zij eerder dit jaar maakten over de Lutherse Kerk Haarlem heeft op het Themafestival Cultureel Erfgoed de tweede prijs gewonnen. In de documentaire (zie hierboven) staat de geschiedenis van het kerkgebouw en van de Lutherse gemeenschap in Haarlem centraal. Een groep bevlogen filmliefhebbers uit het amateurcircuit besteedde in het vroege voorjaar tal van uren in en om het gebouw om de documentaire in elkaar te draaien.

Themafestival

Op 20 november 2011 werden tijdens het jaarlijkse festival van NH’63, Federatie van Audiovisuele Amateurs, de prijzen uitgereikt voor de beste erfgoeddocumentaire van 2011. Vorige maand hadden de leden van AMFI’66 tijdens een interne competitie al beslist dat de documentaire over de kerk als inzending van AMFI’66 mee zou doen. In totaal waren er voor het festvial 15 zeer uiteenlopende inzendingen. Onbetwiste winnaar van het festival werd een inzending over ‘Jans heren’. Uiteraard de hartelijke felicitaties aan de makers daarvan.

Juryrapport

De jury spreekt zich in het juryrapport positief uit over de documentaire over de kerk. “De film is in evenwicht en bereikt wat het wil: een uitleg van de Lutherse Kerk”, schrijven de juryleden. “Goede sfeervolle beelden, rustig gefilmd en gemonteerd”, luidt het verder. Kritiek heeft de jury op de lengte van de film; die had korter gekund, waardoor de film aan informatieve waarde kan winnen. Verder vindt de jury het jammer dat de vertelster in de documentaire regelmatig wegkijkt van de camera. “Dat was op ons verzoek”, laten de filmmakers weten. “We hadden op de club al commentaar gehad. Het leek ons echter niet raadzaam om deze scènes over te doen. Ook het afdekken met beelden zou afbreuk doen aan het geheel.”

De documentaire zal nog bij verschillende gelegenheden worden vertoond. De hele productie is via deze website ook te bekijken, en voor de echte liefhebber bovendien op DVD verkrijgbaar.

Onze gemeente heeft het kerkgebouw en het aangrenzende hofje altijd met veel zorg en aandacht beheerd. Het complex toont ons een zeer waardevol en getrouw beeld van de Nederlandse kerkhistorie en vervult bovendien nog steeds een belangrijke rol in het culturele leven van de Haarlemse binnenstad. Uit een onlangs uitgevoerde, inventariserende inspectie van de Monumentenwacht blijkt dat het gebouw met zijn monumentale interieur en orgel ernstig wordt bedreigd door gebreken aan het dak en het metselwerk van de kerk en de toren.

Van links naar rechts: metselwerk wordt door roestend ijzer opgedrukt; los gekomen zink van de dakgevel; roestend ijzerwerk drukt natuursteen stuk; vastgeschroefde ramen moeten weer open kunnen voor ventilatie.

Onmiddelijk herstel nodig

Onmiddellijk herstel is nodig om vervolgschade aan het interieur en het orgel te voorkomen. In overleg met de gemeente Haarlem en de Rijksdienst het Cultureel Erfgoed is inmiddels een herstelplan voor de toren, de gevels en het dak opgesteld.

Het bestuur van de kerk heeft hiervoor bij Bouwadvies Groot Holland, een werkmaatschappij van de Monumentenwacht Noord Holland, een bestek laten maken met een kostenraming. De totale kosten van het herstelplan bedragen rond €685.000,-.

Er is een restauratievergunning bij de gemeente Haarlem aangevraagd en verkregen. Het kerkbestuur heeft, na advies ingewonnen te hebben bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, besloten om het gemaakte bestek te laten inpassen in een instandhoudingsplan en subsidie aan te vragen in het kader van de geïntegreerde regeling Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten (BRIM). Inmiddels werd een subsidie ter hoogte van €365.331,- toegekend.

Ondanks de subsidie blijft er nog een aanzienlijk bedrag over dat de kerk moet bijdragen voor de restauratie, namelijk €319.669,-. Met het eigen vermogen en het kleine aantal leden van de kerk is dat echter onmogelijk. Het kerkbestuur is daarom op allerlei fronten bezig acties op touw te zetten om de benodigde gelden bijeen te krijgen.

Om welke werkzaamheden gaat het?

In het bijzonder zijn volgende werkzaamheden nodig:

• Vervangen panbedekking schip van de kerk
• Vervangen pan- en stoflatten en dakfolie aanbrengen
• Vervangen leibedekking torenspits
• Vervangen loodbekleding goten van het schip van de kerk
• Vervangen zinkbekleding goten torenspits
• Herstel muurankers toren
• Herstel metsel- en voegwerk toren en voorgevel kerk
• Herstel brugijzers glas-in-lood ramen
• Vervanging dekijzers glas-in-lood ramen
• Herstel natuursteen kozijnen voorgevel toren en kerk
• Vergroten luik op platte dak kerk
• Aanbrengen sleutelstukken onder gordingen in achtergevel
• Vervangen muur- en afdeklood op gevels
• Verbetering ramen op zolder in achtergevel kerk
• Conservering glas-in-lood ramen achtergevel kerk
• Aanbrengen veiligheidsvoorzieningen glas-in-loodramen achtergevel kerk
• Aanbrengen veiligheidsvoorzieningen platte dak kerk
• Verbetering veiligheidsvoorzieningen in zolderruimte kerk en spitsruimte toren
• Schilderen van gootlijsten, kozijnen achtergevel, muurankers en dek- en brugijzers
• Herstel glas-in-loodramen in voorgevel kerk en toren
• Vervangen van mastiekbedekking platte dak
• Vervangen van pleisterwerk achtergevel kerk
• Vervangen van de isolatie binnenzijde torenschacht

Ik geef onderdak: torenactie

Naast de fondsenwerving wordt er eind 2010, begin 2011 een torenactie gehouden onder het motto ‘Ik geef onderdak’. Lees er hier alles over »

Ondanks het gegeven dat de renovatie van ons kerkgebouw eind augustus begonnen is (de voorgevel van de kerk staat helemaal in de steigers), zullen wij op Open Monumentendagen van 10 en 11 september de deuren traditiegetrouw wijd openzetten om belangstellenden te ontvangen.

Het Korenlint slingert zich weer door de stad en doet ook onze kerk aan. Op zaterdag zingt het Kennemer Vrouwenkoor om 15.00 uur en Servants of the Lord om 15.40 uur. Op zondag kunt u om 14.00 uur het Arcadelt Ensemble en om 15.00 uur de Flower Voices beluisteren.

In de consistorie wordt de erfgoedfilm ‘Lutherse Kerk Haarlem’, die door de filmclub uit Hillegom gemaakt is, vertoond. In de vitrine in de kerk worden allerlei zaken uitgestald die met Luther te maken hebben (postzegels, een paar prachtige miniaturen, curiosa enz.). Encadreur de heer S. Kemper heeft een kopergravure en een litho, door een goede gever geschonken, prachtig ingelijst. Heel veel dank! Wij kunnen nu een uitstalling maken van meerdere Lutherportretten. Ook de nostalgische schoolplaat van ‘Luther op de Rijksdag in Worms’ zal een plek krijgen.

Mocht u nog bijzondere Lutherobjecten in bezit hebben die u voor dit weekend wilt afstaan en die het uitstallen waard zijn, neemt u dan contact met ons op. Tel: 023-5316731, mw. Alice Nederkoorn-Cupido.

Hoeveel kost de restauratie?

Het totale bedrag waarover we spreken is € 685.000. De Rijkssubsidie bedraagt 65% van de subsidiabele kosten, te weten € 365.000. Aan subsidies van diverse fondsen en schenkingen van particulieren is er nu € 68.000 genoteerd. Tot onze vreugde heeft een aantal fondsen toegezegd een bedrag te doneren. De restauratie is overigens geen operatie die we zo maar achterwege kunnen laten. Afgezien van het feit dat het gebouw dan op den duur niet meer veilig is, is het ook iets dat de status van Rijksmonument met zich meebrengt.

Lees hier meer over de noodzaak van de restauratie »

De torenactie

Op 21 november 2010 is er een verkoopactie gestart. Daarnaast is het mogelijk om online te doneren (zie hieronder). In de etalage staan twee speciale torenproducten:

Kaarsen in diverse kleurcombinaties met een zwaan erop in reliëf, worden verkocht voor € 10,00 per stuk.

Een prachtige donkerblauwe paraplu met witte Lutherroos kost € 15,00. Op de paraplu staat de tekst “Ik geef onderdak”, met daaronder de roos, en daar doen we het voor: een veilig, droog dak boven het hoofd van de gemeente om voor de toekomst geborgen te zijn.

De kaarsen en de paraplu’s zijn in de kerk te koop. Het zou geweldig zijn als alle gemeenteleden een kaars of een paraplu aan familie of vrienden zouden kunnen verkopen. Meer informatie is te krijgen bij Alice Nederkoorn (nederkoorn[at]luthersekerkhaarlem.nl).

Online doneren

Het is ook mogelijk online een donatie te doen voor de restauratie. Online doneren is heel eenvoudig en veilig. U bepaalt zelf het bedrag dat u wilt doneren, vult het onderstaande machtigingsformulier volledig in en klikt op verzenden. Uw opdracht wordt verwerkt en u krijgt een bevestigingsmail van ons.

Het thema voor de Open Monumentendagen (zaterdag 11 en zondag 12 september) is ‘De Smaak van de 19^e eeuw’ en gelukkig hebben we genoeg in huis om de bezoekers te laten zien en proeven! Onze gebakscafé tijdens deze dagen vindt meestal gretig aftrek en is een gezellige ontmoetingsplaats. Aan alle kerkleden de vraag: wilt u een heerlijke koek of taart bakken? Zo kunnen we ook letterlijk de bezoekers onze smaak presenteren! Opgeven kan bij Alice Nederkoorn (nederkoorn@luthersekerkhaarlem.nl).

100 Jaar Consistorie

In de negentiende eeuw gebeurde er in ons kerkgebouw heel veel. Het was een roerige tijd, waarin we niet alleen een nieuw orgel kregen, maar ook nog een toren. De nieuwste snufjes op het gebied van gasverlichting werden toegepast en een modern, nieuw verwarmingssysteem verving de rokerige kachels.

Rond de overgang naar de twintigste eeuw werd de prachtige consistoriekamer gebouwd in een mengelmoes van stijlen en op die schepping van architect London, nu precies 100 jaar geleden, richten we tijdens de Monumentendagen in het bijzonder de schijnwerpers. Er zal een doorlopende videopresentatie zijn van het restauratieproces van de wandborden.

Tentoonstelling Apostellepeltjes

Daarnaast is er een kleine, maar unieke tentoonstelling van collecties Apostellepeltje te bewonderen, die door verschillende mensen in bruikleen zijn afgestaan en letterlijk de ‘Smaak van de 19^e eeuw’ uitbeelden. Hier leest u er meer over.

Het Korenlint

Tijdens het Monumentenweekend zullen zich tientallen koren op allerlei locaties presenteren. De programmaboekjes met alle optredens en de te bezichtigen monumenten kunt u in de kerk vinden. Op zaterdag treden in onze kerk op:

• 15.00-15.20 uur: Servants of the Lord
• 16.00- 16.20 uur: Kennemer Vrouwenkoor

Op zondag:

• 13.20- 13.40 uur: Zingen voor Leven
• 14.00-14.20 uur: Oude Bavo Cantorij.

Afsluitende Vesper

We sluiten de Monumentendagen bij ons in de kerk af op zondag om 16.30 uur met een Vesper, voorgegaan door ds. Sietse van Kammen en begeleid door organist Klaas Koelewijn. We hopen u ook daar te ontmoeten!

Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat de Consistorie (de oorspronkelijke vergaderruimte van het kerkbestuur) na een grote verbouwing en uitbreiding onder leiding van architect Jacob London, aan de Lutherse gemeente overgedragen werd.

Jacob London

Deze Haarlemse architect (met sigaar, hier op een unieke foto samen met zijn verloofde mej. Pander) leefde van 1872-1953 en heeft veel sporen nagelaten in de stad. Hij begon zijn carrière met het ontwerpen van Haarlemse winkelpanden en bedrijven. Wegens het grote succes werd hij steeds meer gevraagd voor monumentale bouw. Om maar iets te noemen: landhuizen en villa’s, de Kousenfabriek Hin aan de Zijlweg, de Haarlemsche Rijtuigfabriek aan het Houtplein, het Raadhuis van Halfweg.

Het hoekhuis Witte Herenstraat-Zijlstraat (met een beeld van Johan van Oldebarneveld) stamt uit dezelfde tijd. Zelfs zijn handtekening is, versteend, bewaard gebleven in de gevel van de voormalige bakkerij aan het pand Koningstraat 37: “J.London,archit.” Met deze gevelpui werd hij winnaar van een gevelwedstrijd van de Nederlandse Bond van Architecten. Hij vestigde zijn reputatie en het bleef niet lang bij deze ene prijs.

De consistorie

Het getuigde van lef en visie van de kerkenraad aan het begin van 1900 om juist deze gelauwerde architect aan te trekken voor de verbouwing en inrichting van de ruimte achter de kerk. Na lang wikken en wegen was de pastorie “het Ooyevaarsnest”, verderop in de Witte Herenstraat gelegen, verkocht en met de opbrengst kon dit project bekostigd worden.

Op 11 maart 1910 vergaderde de kerkenraad voor het eerst in de nieuwe vergaderkamer. De pas beroepen predikant dominee J.L. de Meijere begon zijn predikantentijd in Haarlem door aanwezig te zijn op 8 april 1910 bij de officiële overdracht van de nieuwbouw aan de gemeente door de voorzitter van de kerkenraad. Een fijne start voor ds. de Meijere! Nu is het aardige dat vorige maand een dikke map met archief van en óver hem in handen van ondergetekende kwam. Het leven van deze predikant ontvouwt zich aan de hand van krantenknipsels, convocaties, foto’s en handgeschreven preken. Deze allereerste foto van de consistorie (bovenaan dit bericht) is een van de archiefstukken uit de map.

De namenwanden

Op zondag 6 juni zal de nieuw gekozen diaken mevrouw Barbara Heckel ingezegend worden. Haar naam wordt toegevoegd aan de lange rij namen op het wandbord van de diakenen in de consistorie. Het was architect London die 100 jaar geleden de kerkenraad verzocht om iets moois met de wanden te mogen doen. Het zeldzame linnen behang heeft de tijd goed doorstaan en oogt na de recente restauratie als nieuw. De linnen panelen tonen ons de geschiedenis van predikanten, kerkrentmeesters, diakenen en ouderlingen vanaf het moment dat het kerkgebouw in 1615 in gebruik genomen werd.

Om de geschiedenis compleet te houden, liet London de namen van de oude regentenborden door zijn schilder overnemen en calligraferen op de linnen wandbespanningen. Ook de naam van Barbara Heckel zal in mooie letters door Mary Dijkstra toegevoegd worden aan de lijst namen van de vrijwilligers, die in de voorbije vier eeuwen hun talenten in dienst stelden van de Evangelisch-Lutherse Gemeente.

Feestje!

We laten de verjaardag van de consistorie niet ongemerkt voorbij gaan. Verwacht rond de monumentendagen in september een feestelijke bijeenkomst en een fraaie tentoonstelling! Later meer.

De tentoonstelling van de boekenreeks ‘Haarlemse Miniaturen’ trok een groot aantal geïnteresseerden en ook het Kerkcafé met drankjes en versnaperingen werd goed bezocht. Bovenal waren het weer twee dagen waarin we gezellig samen konden optrekken. Hieronder een kleine fotoimpressie. (Met dank aan Alice Nederkoorn voor de foto’s).

Haarlemse miniaturen

In deze serie, waarin eerder in 2009 deeltje 77 het licht zag, kennen we al het boekje over de klokkenmaker Coelombie en het boekje van de hand van Tony Lindijer over de geschiedenis van Vitae Vesper. Aan de Kinderhuisvest, bijna achter ons kerkgebouw, is de uitgeverij van deze boekenreeks gevestigd. Als er iemand is die Haarlem op de kaart heeft gezet, dan is het wel deze uitgever!

De 77 deeltjes worden tijdens de Monumentendagen tentoongesteld. U bent bovendien in de gelegenheid om deeltjes die u interesseren te kopen. Er wordt daarnaast een serie foto’s van de kerk in een ‘zigzagboekje’ aangeboden. U kunt de kaarten losknippen om te versturen, maar ook het hele mapje aan iemand cadeau doen.

Korenlint en Haarlemse muziek

Opnieuw treedt dit jaar een lint van koren op diverse podia in de stad op. In onze kerk zal het aantal optredens beperkt blijven, omdat we veel mensen in de kerk willen rondleiden. Op zaterdag om 14.00 uur brengt organist Klaas Koelewijn zijn prachtige orgelspel ten gehore op het Strobelorgel. Op Zondag om 15.00 uur verzorgt het koor ‘Doulce Memoire’ een muzikaal intermezzo.

Vorig jaar presenteerden we de gerestaureerde predikantenportretten en ‘de kerk op de catwalk’. We besteedden in de voorgaande jaren aandacht aan de geschiedenis van Vitae Vesper, en we stelden doopjurken en avondmaalszilver ten toon.